tracer 16
Ondergesneeuwd antilichaam trekt subsidies aan
Ruim een miljoen voor immunoloog Marjolein van Egmond
Lonneke Homfeld Afgelopen maand sleepte immunoloog Marjolein van Egmond meer dan een miljoen euro binnen aan subsidiegelden voor haar onderzoek naar de werking van IgA, "het ondergesneeuwde antilichaam", aldus Van Egmond, "waaraan in de studieboeken - nu nog - slechts één zinnetje wordt gewijd." Van NWO ontving zij een Vidi-subsidie en ook de overheid en industrie, gebundeld in SenterNovum, uitten hun geloof in haar onderzoek met klinkende munt.
Het was een echt 'pling'moment voor Marjolein
van Egmond toen zij ontdekte wat het IgA-
antistof allemaal in het lichaam doet.
Foto: COM VU, Richelle van der Valk
Onderzoek moet vernieuwend en toonaangevend zijn wil het in aanmerking komen voor subsidiegelden. Als één van de weinigen in de wereld houdt Van Egmond zich bezig met de actieve werking van IgA. "In het land der blinden, is eenoog koning", relativeert ze zelf onmiddellijk. "Maar al denkt de hele wereld dat het een vrij onbetekenend aandachtsgebied is, ik zal ze van het tegendeel overtuigen."
Lange buis
"Er wordt vooral veel onderzoek gedaan naar IgG en IgE, want als deze laatste te sterk werkt, krijg je allergische reacties", legt Van Egmond uit. "IgA, dat veel in het spijsverteringskanaal voorkomt, beschermt ons lichaam tegen schadelijke stoffen die van buiten naar binnen komen, want het spijsverteringskanaal is in wezen één lange buis die in open contact staat met de buitenwereld. Het IgA wordt dus gezien als een antisceptische laag, dat verder niet veel doet. Maar hiermee doe je dit antilichaam tekort. In je darmen bevinden zich talloze nuttige bacteriën, die als ze in de bloedbaan komen juist zeer schadelijk zijn. Als dit gebeurt, schieten neutrofielen te hulp om de infectie het hoofd te bieden. En het blijkt dat IgA deze neutrofielen actief aanzet. Mijn onderzoek richt zich nu vooral op het bestuderen van deze actieve werking van IgA. In vitro is dit proces al zeer duidelijk aantoonbaar, nu ga ik verder met bewijzen dat dit ook in het darmkanaal een grote rol speelt."
Zijpad
Dit gehonoreerde onderzoek is eigenlijk op een zijpad ontstaan. Van Egmond: "Voor de oncologische chirurgie onderzocht ik of het IgA-antistof ingezet zou kunnen worden tegen kanker, maar omdat dit een langdurig onderzoek is bekeek ik ondertussen - gewoon voor mezelf - wat het verder allemaal aan actie in zich heeft. Om mijn onderzoeksresultaten duidelijk te maken, begon ik schematisch te tekenen. Een afbeelding zegt immers vaak meer dan een lang verhaal. En opeens zag ik het: verrek, de actie is te herleiden tot in de darmen, dat was voor mij echt een 'pling'-moment. Dit is toch de droom van iedere onderzoeker, dat jij als eerste met iets nieuws komt en trekker kunt zijn van jouw onderzoek. Prachtig dat we straks een wetenschappelijk bijdrage kunnen leveren en dat we uiteindelijk een medicijn kunnen ontwikkelen tegen voedselvergiftiging."
Wat gaat ze doen met al dat geld? "Uiteraard een eigen onderzoeksgroep opzetten", aldus Van Egmond. "Nu heb ik nog maar één analist, maar het is de bedoeling om daarbij twee postdocs en één aio in te zetten. Zodra ik iemand aangenomen heb, gaan we meteen aan de slag. Dan gaan we verder met het oplossen van de IgA-puzzel."
